کد خبر 96992
۱۵ مهر ۱۳۹۱ - ۰۰:۰۰

چه کسی مخاطره می کند؟ اسد یا اردوغان؟

تبادل آتش اخیر در مرزها بین سوریه و ترکیه ناظران سیاسی را یک بار دیگر به واکاوی بحران سوریه و دلایل آن در ارتباط با سیاست های آنکارا واداشته است.

به گزارش حیات به نقل از ایرنا، با شکست پروژه دیگر جنگ نیابتی غرب و هم پیمانان منطقه ای آن در حلب که هفته ها پیش با نام ˈجنگ جنگ هاˈ و با هدف براندازی از قلب اقتصادی سوریه در همسایگی ترکیه کلید خورد، اکنون سربازان بشار اسد به جای شورشیان مسلح در آن شهر رژه می روند. وضعیت جنگ داخلی به نفع نظام سوریه مغلوبه شد و تلاش ها برای انشقاق و به هم ریختن مقاومت ارتش سوریه با وجود حمایت های آشکار و پنهان خارجی از گروه های مسلح در مرزهای مشترک سوریه با ترکیه عملا ناکام ماند. یک حادثه که برخی در داخل سوریه آن را ˈشلیکی سرگردانˈ می نامند، اما برخی دیگر در خارج ترجیح می دهند آن را یک ˈپیامˈ ازسوی دولت سوریه در خصوص مداخله جویی های آنکارا بدانند پاسخ این سوال را به طور جدی بازخوانی خواهد کرد که ˈچه کسی مخاطره می کند؟ بشار اسد یا رجب طیب اردوغان؟ˈ**پاداش خدمت به غرب------------------------ˈکشیده شدن به باتلاق!ˈ. این عنوانی است که ˈمحمد ایوبˈ استاد روابط بین الملل دانشگاه میشیگان آمریکا برای یادداشت خود در روزنامه گاردین انگلستان بر می گزیند و خلاصه ای از مخاطره های ترکیه را در قبال بحران سوریه مطرح می کند.ایوب می نویسد: ترکیه با خطر کشیده شدن به داخل بحران سوریه روبروست، زیرا وارد مخاطره ای شده است که به عکس آمریکا و عربستان سعودی راهی برای فرار از آن ندارد. زمانی ترکیه تلاش می کرد تا برای حمایت از مخالفان اسد اجماع سازی بین المللی کند، اکنون در وضعیت تامل است، اما عواقب وخیم دخالت(ترکیه) به شکل فزاینده ای در حال افزایش است ... در چنین وضعیتی که سوریه غرق در بحران شده است، عربستان سعودی و آمریکا اگر بخواهند، می توانند سوریه را در جدال سرنوشت به حال خود رها کنند، اما ترکیه چنین گزینه ای را در اختیار ندارد، زیرا همسایه سوریه است.اشاره محمد ایوب به این واقعیت است که با وجود مجاورت سرزمینی ترکیه با سوریه، مداخله طلبی های آنکارا در امور داخلی سوری ها، اختیاری را برای اجتناب از بحرانی که سران ترکیه در آن دخیل بوده اند باقی نگذاشته است و پیامدهای این اقدامات برای ترکیه همسایه بیش از عربستان و آمریکای غیرهمجوار خواهد بود.این استاد روابط بین الملل با اشاره به وضعیت اندوه بار حاکم شده در روابط بین دو کشور و حملات خمپاره ای اخیر می نویسد: اردوغان امیدوار بود که ˈقیام سوریهˈ پیروزی سریع را در مقابل نظام سوریه به دنبال داشته باشد و انتظار نداشت اسد، ارتش و طرفدارانش تا این حد در برابر دشمنان سرسخت خود ایستادگی کنند. او از این اقدام به تحقق دو هدف امیدوار بود: همراه کردن حاکمان جدید سوریه با خود و ارسال سیگنال مثبت به ایالات متحده آمریکا مبنی بر اینکه دولت ترکیه از تحول دموکراتیک در همسایه جنوبی حمایت می کند.محمد ایوب در ادامه آورده است: ساقط نشدن نظام اسد و تبدیل کشمکش سوریه از ˈفعالیت مسالمت آمیزˈ به ˈ مواجهه مسلحانه خونبارˈ بین نیروهای حکومتی و معارضان و همچنین ورود سایر گروه ها از قبیل جهادی های سلفی به خط مقدم بحران با حمایت عربستان سعودی و قطر، ترکیه را بین دو طرف قرار داد که ˈجنگی نیابتی را به نمایندگی از ریاض و تهرانˈ انجام می دادند، امری که خود تهدیدی اقتصادی را برای ترکیه در پی داشت، زیرا آنکارا به ایران به عنوان منبع اصلی تامین انرژی خود وابسته است.**جامعه ترکیه، خطر بزرگ تر برای اردوغان---------------------------------------------در یادداشت گاردین تصریح شده است: خطر بزرگ تری که دولت ترکیه از طریق حمایت از معارضان به جان خریده، شکاف بزرگی است که در داخل جامعه ترکیه در خصوص این حمایت ها بروز کرده است و این شکاف بیش از همه بین سنی های معارض نظام اسد و علوی های طرفدار وی رخ نموده است.گزارش روزنامه ˈالدستورˈ مصر از اعتراضات گسترده ضد جنگ ترکیه حاکی از مخالفت های شدید گروه های سیاسی و سازمان های مدنی و صنفی با این اقدامات دولت اردوغان است. بنابر این گزارش، معترضان به سیاست های رجب طیب اردوغان در میدان های مرکزی استانبول و آنکارا، شعار ˈجنگ هرگزˈ سر دادند و به تصمیم اخیر پارلمان ترکیه برای دخالت نظامی در خاک سوریه اعتراض کردند. تظاهرات کنندگان شعارهای ˈآمریکا دست هایت را از سرزمین های اسلامی کوتاه کنˈ، ˈمرگ بر پیمان ناتوˈ، دخالت امپریالیستی هرگزˈ و ˈحزب عدالت (و توسعه) جنگ را انتخاب می کند و ملت ها صلح راˈ سر دادند.گاردین در بخش دیگری از تحلیل خود تاکید می کند: به این موضوع باید حزب کارگران کردستان را نیز افزود که اخیرا بسیاری از عناصر خود را از عراق به شمال سوریه منتقل کرده است و بر وخامت اوضاع در رویارویی های آینده خواهد افزود.**باتلاق خودخواسته---------------------محمد ایوب می افزاید: حادثه پرتاب خمپاره به خاک ترکیه در روز چهارشنبه گذشته و واکنش پارلمان آن کشور مبنی بر صدور مجوز به دولت ترکیه برای عملیات نظامی در خاک سوریه، یک گام آنکارا را به سوی فرو رفتن در باتلاق سوریه نزدیک تر می کند، لذا ضروری است که آنکارا در این روند دخالت تجدیدنظر کند و در غیر این صورت آشوب سوریه به بحران ترکیه تبدیل خواهد شد.روزنامه ˈالقدس العربیˈ چاپ لندن در تحلیلی از تنش های اخیر بین ترکیه و سوریه نوشته است: آشکار است که مقامات سوریه، ترکیه را به عنوان دشمن شماره یک خود تلقی می کنند، زیرا ترکیه تبدیل به مرکزی برای عبور پیکارجویان مخالف نظام سوریه و تامین مالی و پشتیبانی نیروهای ˈارتش آزادˈ (گروه معارض مسلح) و کانالی برای انتقال کمک های مالی و تسلیحاتی عربستان سعودی و قطر به معارضان سوری شده است.از این منظر، تحلیلگر القدس العربی بر این باور است که پرتاب خمپاره از خاک سوریه به ترکیه پیامی تحریک کننده به اردوغان است تا او را وارد جنگی ویرانگر کند که می تواند ترکیه را با درگیری نظامی، مالی و انسانی سال ها به عقب برگرداند و دستاوردهای اقتصادی آن را نابود کند.این روزنامه در ادامه به درماندگی ترکیه و بازی خوردن دولت آن از سوی سایر قدرت ها اشاره می کند و می نویسد: نزدیکان آقای اردوغان در نشست های خصوصی خود از ناامیدی شدید در قبال مواضع آمریکا و جهان عرب سخن می گویند، زیرا این طرف ها(آمریکا و اعراب هم پیمان واشنگتن)، ترکیه را تشویق کردند که موضعی قوی در حمایت از معارضان مسلح اتخاذ کند و قول دادند که آنکارا را تنها نگذارند، اما بعد این کار را کردند و به درخواست های دولت ترکیه برای دخالت نظامی با هدف براندازی اسد یا برقراری منطقه پرواز ممنوع برای حمایت از ˈارتش آزاد سوریهˈ توجهی نکردند.اما روزنامه السفیر لبنان در این زمینه می نویسد: ترکیه محصول دخالت نظامی خود را در امور داخلی سوریه درو می کند. ارتش آزاد معارض اسد همچنان به راحتی از خاک ترکیه به سوریه تردد می کند و در چنین اوضاعی اتفاقاتی از این قبیل طبیعی است.السفیر ادامه می دهد: اگر ترکیه اجازه این ناامنی را در مرزهای خود نداده بود، اکنون حتی صدای شلیک یک گلوله را هم نمی شنید، یک پناهنده را هم نمی شناخت و حتی یک لیره هم خسارت نمی دید.در شرایطی که جنگ حلب به پایان خود رسیده و بشار اسد پس از مدت ها نبرد سنگین توانسته سرنوشت جنگ را به یک قدمی خط پایان برساند، آسیب های ماجراجویی نه دامن قطر و عربستان که اولی، اصولا موضوعیتی ندارد و دومی نیز از معرکه به اندازه کافی دور است را می گیرد، که نتایج آن متوجه ترکیه خواهد شد. ترمیم روابط مسموم با سوریه که تبعات آن آنکارا را با چالش های جدی داخلی روبرو خواهد کرد آسانی میسر نیست.